ARABISCHE NACHT
Recitativo accompagnato voor verteller en pianist
Arabische nacht van de Duitse auteur Roland Schimmelpfennig (°1967) wordt gebracht als door piano begeleid verteltheater. In virtuoos samenspel met pianiste Iris De Blaere kruipt verteller Dirk Opstaele afwisselend in de huid van elk der personages. Of speelt deze natte midzomernachtsdroom zich slechts af in het hoofd van één van hen?
Een zwoele juninacht bij volle maan, een woonblok in een Duitse voorstad, vijf gewone mensen. De syndicus van woonblok C onderzoekt waarom de bovenste verdiepingen geen water hebben. Op het zevende wacht Fatima op haar minnaar terwijl haar huisgenote op de sofa slaapt. De romantische voyeur van het tegenoverliggend woonblok waart door het trappenhuis op zoek naar het appartement van de twee jonge vrouwen. In een spel van begeerte en toeval krijgen de trajecten van de protagonisten een noodlottige wending.
|
|||||||||||||||
Verhalen van 1 nacht
Het stuk van Roland Schimmelpfennig begint als realistische beschrijving van banale gebeurtenissen in en rond een woonblok in een Duitse banlieu. Bij zonsondergang bewegen zich vijf stadsgenoten door het trappenhuis, nemen de lift, lopen door de gangen, betreden of verlaten appartementen. Langs lijnen van geleidelijkheid wordt aan deze handelingen ‘een draai’ gegeven. Een geluid van stromend water vult de ruimte, het licht van de volle maan betovert de gedachten en een slok cognac lijkt het effect te hebben van de elixir uit het blijspel van Shakespeare. Schimmelpfennig combineert de suspens van een detectiveverhaal met de fantasie van een abel spel. Maar de raadselachtige verhaallijnen blijven verknoopt en laten de toeschouwer tenslotte perplex achter - als bij het ontwaken uit een koortsdroom.
Het fatum als danspatroon en muziekpartituur
Deze productie is het resultaat van een minutieuze samenwerking tussen theatermaker Dirk Opstaele en componist Frank Nuyts. Aan de piano, repliek na repliek, tafereel na tafereel, hebben zij de tekst van een begeleiding voorzien. Het stuk van Schimmelpfennig, dat voor vijf acteurs is geschreven, wordt hier uitgevoerd door één verteller. Die speelt zijn spel binnen een complexe partituur voor stem, geste en piano: elk woord, elk gebaar is ten nauwste verbonden met muzikale motieven en akkoorden die zowel het décor vormen als de actie stuwen. De zeven verdiepingen van het woonblok waar zich het toneelspel voltrekt, het karakter van de protagonisten, hun replieken, hun accessoires en daden - alles heeft een precieze plaats op de notenbalk. De aldus gedetermineerde theatraal-muzikale structuur geeft de verteller geen enkele ‘vrijheid’: als een jongleur integreert hij elk element van zijn interpretatie - verbaal, vocaal, motorisch - met het spel van de pianist. Het tot in de komma’s vastgelegde mimisch-choreografische betoog, symboliseert op die manier de onafwendbaarheid van ‘alles wat het geval is’, en de quantumverbondenheid van elk deeltje in de kosmos.
Piano en spreekstem
Zoals elk gebaar van de acteur tot zijn doelmatige essentie is herleid, zo ook is de muziektaal herleid tot dat fragiele punt waar de sonore allusie nog net zijn associatieve waarde weet te behouden. Door de keuze van de piano als klankvoortbrenger, is het de makers echter onmogelijk geweest om de typische fluwelen strijkerstapijten - die men kent van film en televisie - onder de tekst te schuiven. Een piano is een percussief instrument, wiens aanslag in principe de stem geen plaats gunt. Bij liederen wordt dit euvel gemakkelijk opgevangen door de klank van de woorden te verlengen. Op vele plaatsen is echter in Arabische Nacht een zegging nagestreefd, die een artificiëlere manier van spreken niet toelaat.
Op het eerste gehoor is de partituur voor de pianist dan ook slechts een reeks aan elkaar geregen fragmenten. Gaandeweg zal de luisteraar echter een rode draad vermoeden, een droomlogica die alles verbindt. De parameters van de muziek - toonhoogte, duur, sterkte, klankkleur - worden in wisselende combinaties aan elkaar gesmeed tot cellen die de woorden van de verteller sublimeren en verbeelding van toeschouwer semantisch en emotioneel prikkelen.
Arabische nacht is een coproductie van Ensemble Leporello (Brussel) en VZW Hardscore (Gent). Met de medewerking van Het Bedrijf (Oostduinkerke), De Warande (Turnhout).